Wstęp

Działalność Sekcji Spadochronowej na lotnisku w Gliwicach należy rozpatrywać w dwu etapach.

Pierwszy etap - to filia sekcji spadochronowej Aeroklubu Śląskiego działająca na lotnisku w Gliwicach w okresie od 15 kwietnia 1953r. tj. od wykonania pierwszego skoku spadochronowego do chwili powstania Aeroklubu Gliwickiego w maju 1955r.
Drugi etap - to działalność sekcji w ramach Aeroklubu Gliwickiego jako jednostki samodzielnej od 1955r.

Pierwszy etap.

Aeroklub Śląski w Katowicach od 1.04.1953r zorganizował skoszarowany kurs pilotów samolotowych na lotnisku w Gliwicach.

Do szkolenia oddelegowani zostali:

  • Szef Wyszkolenia jako Komendant Kursu inst. pil. Zdzisław Konik
  • Instruktorzy samolotowi:
  • inst. pil. Ludwik Antonowicz
  • inst. pil. Zbigniew Wróblewski
  • inst. pil. Edward Rydz
  • inst. pil. StanisławJończyk
  • Z-ca Kierownika Aeroklubu Śląskiego ds. Politycznych inst. spad. Franciszek Wójcikiewicz

Personel techniczny:

Szef Techniczny - Zdzisław Maszczyk

Mechanicy:

  • Henryk Mystek,
  • Stanisław Borak
  • Henryk Płaszewski

 

Do szkolenia przydzielono 5 samolotów Typu CSS - 13 o znakach rejestracyjnych SP - ANS, SP - ANE, SP - ANF, SP - AOR i SP - AOL. Przydzielono również 3 spadochrony ratownicze PŁ - 3 m, oraz 3 spadochrony treningowe ST - 1.

Szkolenie odbywało się w czterech grupach.

W dniu 15. 04. 53r inst. spad. Franciszek Wójcikiewicz wykonał pierwszy skok na lotnisku w Gliwicach na spadochronie ST - 1 z wysokości 800m z samolotu CSS - 13 - SP - AOR pilotowanym przez inst. Ludwika Antonowicza.

Zalążkiem sekcji spadochronowej byli:

  • Franciszek Wójcikiewicz
  • Anna Franke
  • Lucyna Marszałek
  • Janusz Żakowski

 

Skoki treningowe wykonywano w przerwach szkolenia samolotowego.

Program wyszkolenia spadochronowego przewidywał między innymi: skoki z lotu nurkowego z płytkiego i głębokiego wirażu, ze ślizgu, ze spirali itp. Wykonywano również skoki z szyku dwu, trzech i pięciu samolotów CSS - 13. W miesiącu maju 1953r otrzymano spadochrony desantowe Typu - PD - 6, oraz dwa spadochrony ratownicze Typu - LL - 8 przeznaczone do treningu.

Począwszy od 3 maja 1953r inst. Franciszek Wójcikiewicz rozpoczął trening skoków z małej wysokości od 500 do 200 metrów na spadochronach ST - 1 i LL - 8. Były to spadochrony nylonowe bez osłon. Skoków tych wykonał ok. 20 - tu jako trening do pokazów lotniczych, które odbyły się na lotnisku w Gliwicach w dniu 7 czerwca 1953r.

Na pokazach tych wykonał skok z 350 m na wolne otwarcie ( 3 sek.) na spadochronie LL - 8. Na pokazach tych wykonano również skoki z szyku 5 samolotów, oraz skoki z opóźnionym otwarciem 15 sek.

Ciekawostką i atrakcją tych pokazów było lądowanie Anny Franke na spadochronie, na dachu hangaru.

Odpowiedzialnym za przebieg pokazów z ramienia Zarządu Głównego LPŻ był kpt. pil. Maciążek.

W lipcu 1953r zorganizowano na lotnisku w Gliwicach skoszarowane szkolenie spadochronowe. Uformowano cztery grupy po 10 skoczków w grupie. Odpowiedzialnym za całość kursu był st. inst. spad. Jan Filus. On też szkolił pierwszą grupę. Pozostałe grupy szkolili Instruktorzy: Franciszek Wójcikiewicz, Adolf Byrski, Ryszard Kamiński.

Początek szkolenia praktycznego zaczął się pechowo, a mianowicie: skoczek z grupy Instruktora Kamińskiego wykonywał skok z wysokości 800m na spadochronie ST - 1 przy zabezpieczeniu półautomatem typu PPD - 2. Wychodząc na skrzydło, niefortunnie wyciągnął zawleczkę półautomatu powodując przedwczesne otwarcie spadochronu na skrzydle samolotu. Czasza spadochronu, porwana pędem powietrza, przeleciała nad statecznikiem do tyłu, a linki krzyżujące się w kominku czaszy zaczepiły o dźwignię steru głębokości. Skoczek skoczył i zawisnął za samolotem. Pilot Ludwik Antonowicz, dzięki dużemu doświadczeniu, starał się utrzymać samolot w locie poziomym licząc na to, że skoczek się odetnie i wyląduje na spadochronie. Niestety, do tego nie doszło. Pilot postanowił lądować. Podchodząc do lądowania od strony wschodniej lotniska, przyziemił w kartoflisku wykonując niekontrolowany kapotaż. Nieprawdopodobne, ale skoczek nie odniósł żadnych obrażeń. Po ponownym odbyciu badań lotniczo - lekarskich w GOBL - u został dopuszczony do wykonywania skoków i kurs ukończył z wynikiem pozytywnym. Na czterdziestu kursantów tylko jeden skoczek, Zbigniew Zajączkowski, nie ukończył szkolenia z powodu kontuzji nogi.

21 maja 1954r Instruktor Franciszek Wójcikiewicz wykonał skok treningowy z szybowca 2 miejscowego Typu - Żuraw.

Pilotem wywożącym był inst. szyb. Alfons Hellebrandt. W lipcu 1954r Anna Franke wykonała skok ze spadochronem z wysokości 4000m z natychmiastowym otwarciem, ustanawiając rekord Polski. Samolot Zlin - 26 pilotowany był przez inst. Zdzisława Konika.

29 lipca 1954r na lotnisku w Gliwicach wykonano pierwsze skoki w nocy.

Wykonawcami skoków byli instruktorzy spadochronowi:

  • Jan Filus
  • Adolf Byrski
  • Franciszek Wójcikiewicz

oraz

  • Anna Franke
  • Marcin Jaksa Rożen

 

22 sierpnia 1954r skoczkowie z terenu Gliwic brali udział w pokazach lotniczych w Stalinogrodzie.

Pod koniec sierpnia 1954r Aeroklub Gliwicki zatrudnił na etat instruktora spadochronowego Stanisława Maciejewskiego.

8 września 1954r instruktor Franciszek Wójcikiewicz wykonał swój setny skok ze spadochronem, a 9 września wykonał pierwszy w Polsce skok treningowy z szybowca Bocian pilotowanym przez szefa wyszkolenia Zbigniewa Rawicza. 28 września 1954r instruktor Franciszek Wójcikiewicz wykonał skok z samolotu Typu - Piper Cub pilotowanym przez inst. Ludwika Antonowicza.

4 listopada 1954r Instruktor Franciszek Wójcikiewicz został powołany do zasadniczej służby wojskowej, do OSL - 5 w Radomiu.
Tam też, w czasie odbywania służby wojskowej, wykonał 26 skoków z samolotu Li - 2. Ciekawostką jest fakt wykonania skoku treningowego na spadochronie ratowniczym PR - 15 "Paraszut rakieta", przeznaczonym do katapultowania się na dużych prędkościach z samolotów odrzutowych.

Drugi etap

W 1955 roku powstał na terenie Gliwic "Aeroklub Gliwicki" jako jednostka samodzielna.

Aeroklub zrzeszał członków z terenu Gliwic, Zabrza, Rudy Śląskiej, Pyskowic, Toszka, Bytomia i innych miast.

Kierownikiem Aeroklubu Gliwickiego został mianowany por. pilot Stefan Worobiec.

Szefem wyszkolenia został inst. pil. Zbigniew Rawicz

Na stanowisku inst. spad. zatrudniono Sylwestra Bąka

Przewodniczącą sekcji spadochronowej została Anna Franke

W 1956r powstał Aeroklub Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej - APRL z siedzibą w Warszawie, któremu podlegały aerokluby regionalne. Na walnym zgromadzeniu Aeroklubu Gliwickiego został wybrany: Prezes - Zbigniew Kirakowski, oraz Zarząd w osobach: Jerzy Dąbski, Janusz Różański, Henryk Sienkiewicz, ************

W 1956r Aeroklub Gliwicki został wyposażony z depozytu wojskowego w samoloty Junak 2 i Junak 3. Ponadto otrzymano spadochrony ST - 2, SW - 2, PN - 5m, PD - 47. Sekcja spadochronowa otrzymała spadochroniarnię w budynku portowym. Samoloty Junak 2 i Junak 3 pozwoliły na wykonywanie skoków z większych wysokości, a tym samym na skoki z opóźnionym otwarciem spadochronu do 50 sek. W okresie tym, sekcja spadochronowa zaczęła się dynamicznie rozwijać. W 1957r wrócił z wojska inst. spad. Franciszek Wójcikiewicz i wspólnie z inst. Bąkiem kontynuowali szkolenie wyczynowe skoczków spadochronowych.

28 kwietnia 1957r rozpoczęto szkolenie wg nowego programu. Między innymi, wykonywano skoki z obciążeniem do 20 kg oraz z figur akrobacji. W dniu 2 czerwca inst. Franciszek Wójcikiewicz wykonał skok z półbeczki sterowanej z samolotu Zlin - 26 pilotowanym przez inst. pil. Edmunda Mikołajczyka.

20 czerwca 1957r do Aeroklubu Gliwickiego skierowano samolot wielomiejscowy AN - 2 pilotowany przez pilota Wacława Stańskiego z instruktorem spadochronowym Jerzym Łobodą. Wykorzystując obecność samolotu wielomiejscowego w Aeroklubie, inst. Franciszek Wójcikiewicz zdobył uprawnienia do szkolenia skoczków z samolotu wielomiejscowego, zakończone egzaminem państwowym.

W dniu 26 czerwca 1957r inst. Franciszek Wójcikiewicz wykonał skok z samolotu wielomiejscowego AN - 2 z wysokości 4700m z opóźnionym otwarciem spadochronu 85 sek. ustanawiając rekord Aeroklubu.

28 czerwca 1957r rozpoczęto skoki do wody na jezioro Dzierżno. Skoki te wykonywali doświadczeni skoczkowie ubiegający się o klasę pierwszą. Do nich należeli: Anna Franke, Jan Boryczka, Bronisław Pastuszko, Wacław Błaszczykowski, Alfred Kopiec, Marian Kowalczewski i inst. Sylwester Bąk i Franciszek Wójcikiewicz.

W sierpniu 1957r odbyły się IV Spadochronowe Mistrzostwa Polski w Strzebielinie, w których brała udział drużyna z Gliwic w składzie: kapitan drużyny - Franciszek Wójcikiewicz oraz Anna Franke, Jan Boryczka i Bronisław Pastuszka.

Anna Franke w konkurencji kobiet zdobyła 3 miejsce, zdobywając równocześnie tytuł drugiej V - ce Mistrzyni Polski.

W październiku i listopadzie 1957r organizowano w Aeroklubie Gliwickim skoki z akrobacji i skoki nocne dla skoczków zaawansowanych.

W styczniu 1958r wykonano skoki na pokrywę śnieżną.

3 lipca 1958r inst. Franciszek Wójcikiewicz wykonał skok z nad chmur z wysokości 3000m z opóźnionym otwarciem 50 sek. z samolotu Junak 2 pilotowanym przez pilota Zbigniewa Rawicza. Ciekawostką tego skoku było szczęśliwe lądowanie na osiedlu Trynek, na dachu bloku przy ulicy Asnyka.

W dniu 30 sierpnia 1959r skoczkowie z Aeroklubu Gliwickiego brali udział w pokazach lotniczych w Aeroklubie Częstochowskim na lotnisku w Rudnikach.

W dniu 6 września wykonano na lotnisku w Gliwicach pokaz skoku grupowego z szyku 7 samolotów CSS 13.

W 1958r w Czechosłowacji na lotnisku w Bratysławie odbyły się IV Spadochronowe Mistrzostwa Świata.

Polska wystawiła reprezentację kobiet w składzie:

Anna Franke, Antonina Chmielarczyk, Maria Wojtkowska.

W konkurencji skoku grupowego zawodniczki te zajęły drugie miejsce zdobywając V - ce Mistrzostwo Świata i srebrny medal.

Indywidualnie Anna Franke zdobyła również srebrny medal i tytuł V -ce Mistrzyni Świata.

W klasyfikacji drużynowej kobiet, w tym samym składzie, zajęły drugie miejsce zdobywając Wicemistrzostwo Świata i srebrny medal. Ogólnie, na tych Mistrzostwach Świata, Anna Franke reprezentując Polskę i Aeroklub Gliwicki zdobyła 3 srebrne medale.

W roku 1958 wyczyn spadochronowy był możliwy dzięki dostarczeniu nowych typów spadochronów ST - 5 - szczelinowych. Spadochrony te Aeroklub otrzymał stosunkowo późno, co było powodem wyprzedzenia nas w skokach wyczynowych przez inne aerokluby.

W latach 1958 - 1960 sekcja spadochronowa pod względem ilości członków znacznie się zwiększyła dzięki temu, że samolot wielomiejscowy AN - 2 częściej bywał gościnnie w Aeroklubie Gliwickim. Większa ilość wykonywanych skoków skutecznie reklamowała ten sport i wydatnie wpływała na nabór kandydatów.

Wynikiem szerokiej działalności sekcji spadochronowej i uzyskiwaniu przez nią dobrych wyników było wcielenie wielu naszych skoczków do jednostek desantowych Wojska Polskiego tzw. "Czerwonych Beretów". Przydział do Aeroklubu Gliwickiego samolotów PZL - 101 "Gawron" i PZL - 104 "Wilga" miały znaczny wpływ na rozwój sekcji spadochronowej. Coraz częściej skoczkowie Aeroklubu Gliwickiego brali udział w pokazach lotniczych w sąsiednich aeroklubach: katowickim, bielskim, częstochowskim i opolskim.

W 1962r odbyły się VI Spadochronowe Mistrzostwa Świata w Stanach Zjednoczonych. Polskę reprezentowała drużyna kobieca w składzie: Anna Franke, Antonina Chmielarczyk, Janina Krajewska i Maria Puchar.

W konkurencji drużynowej zajęły trzecie miejsce zdobywając brązowy medal. W konkurencji skoku grupowego zdobyły drugie miejsce, srebrny medal i tytuł V - ce Mistrzyń Świata.

W sumie Anna Franke ustanowiła w skokach spadochronowych pięć rekordów krajowych, plasując się na trzecim miejscu w klasyfikacji krajowej kobiet i na szóstym miejscu w klasyfikacji ogólnej.

W czerwcu 1963r odbyły się na lotnisku Hajduszoboszlo - Węgry Międzynarodowe Zawody Spadochronowe Krajów Demokracji Ludowej. Na zawody te jako reprezentanci Aeroklubu Śląskiego zostali oddelegowani Franciszek Wójcikiewicz i Alfred Kopiec.

Rok 1963 był dla sekcji spadochronowej bardzo niekorzystny.

Anna Franke na pokazach w Opolu doznała podczas skoku poważnej kontuzji, co skłoniło ją do wycofania się z uprawiania czynnego spadochroniarstwa. Sekcja nie zaprzestała swojej działalności a wręcz przeciwnie, pojawiły się nowe talenty w osobach: Jan Bober, Jan Sitko, Jan Strzałkowski, Ryszard Kopijczuk i Krystyna Pączkowska.

W sierpniu tego roku Aeroklub zatrudnił na stanowisko Instruktora Spadochronowego Józefa Stelmaszczyka.

W okresie od 1 do 8 września 1968r na lotnisku w Koninie odbyły się V Spadochronowe Mistrzostwa Polski Juniorów. Na tych mistrzostwach Jan Bober zdobył trzecie miejsce i tytuł drugiego V - ce Mistrza Polski Juniorów.

Na VI Spadochronowych Mistrzostwach Polski Juniorów w Elblągu w dniach od 10 do 17 sierpnia 1969r Jan Bober zajął pierwsze miejsce zdobywając tytuł Mistrza Polski Juniorów.

W 1969r grupa skoczków pracujących zawodowo w Kopalni Gliwice w składzie: Franciszek Wójcikiewicz, Jan Boryczka, Jan Piórkowski, Bernard Kozioł, Jerzy Wierzbicki i Andrzej Młyński w ramach "prac społecznych" wniosła pokaźny wkład w kapitalny remont samochodu Nysa (Krasula), który stanowił stanowisko dowodzenia Kierownika Lotów.

Ta grupa również wykonała maszt radiostacji na hangarze, oraz wyposażyła lampownię w prostowniki i ładownice do ładowania lamp dla nocnych lotów. We wrześniu 1970r inst. Franciszek Wójcikiewicz wykonał pierwszy i jedyny w Polsce skok z pętli zewnętrznej z samolotu Junak - 3 pilotowanym przez inst. pilota Stefana Studenckiego.

30 sierpnia 1972r skoczek ********************** wykonując trzynasty skok na wolne otwarcie z samolotu PZL - 104 Wilga pilotowanym przez pilota Franciszka Wójcikiewicza, nie otworzył spadochronu i poniósł śmierć na miejscu.

Kronikę sekcji spadochronowej opracował: instr. spad. Franciszek Wójcikiewicz